Ray Bradbury

Ray Bradbury
Edward Banks, William Elliot, D.R. Banat, Leonard Douglas, Leonard Spaulding
Ilustracja
Ray Bradbury (1975)
Imię i nazwisko

Raymond Douglas Bradbury

Data i miejsce urodzenia

22 sierpnia 1920
Waukegan

Data i miejsce śmierci

5 czerwca 2012
Los Angeles

Dziedzina sztuki

fantastyka naukowa, fantasy, horror

Ważne dzieła
podpis
Odznaczenia
Narodowy Medal Sztuki (USA) Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja)
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Strona internetowa

Raymond Douglas Bradbury (ur. 22 sierpnia 1920 w Waukegan, zm. 5 czerwca 2012 w Los Angeles) – amerykański pisarz, należący do czołówki światowych twórców fantastyki. Używał pseudonimów: Edward Banks, William Elliot, D. R. Banat, Leonard Douglas, Leonard Spaulding. Publikował pod nimi głównie w pismach głównego nurtu.

Życiorys

Urodził się w Waukegan w stanie Illinois. Jego rodzina przenosiła się kilka razy, by osiąść w 1934 roku w Los Angeles w Kalifornii. Jego dziadek i pradziadek byli wydawcami gazet, więc nic dziwnego w tym, że Bradbury jako dziecko wiele czytał i pisał. Ukończył liceum w Los Angeles, ale z powodów finansowych nie mógł pozwolić sobie na studia. By mieć za co żyć, sprzedawał gazety. Uczył się sam w bibliotece. Pod wpływem bohaterów science fiction takich jak Flash Gordon czy Buck Rogers, Bradbury zaczął publikować opowiadania fantastyczne. W 1939 roku zaczął wydawać swój fanzin „Futuria Fantasia”. W 1941 roku wspólnie z Henrym Hasse napisał swoje pierwsze opowiadanie „Pendulum”. Opublikował je w piśmie „Super Science Stories”. Pierwsza książka (zbiór opowiadań napisanych w latach 1943–1947) Dark Carnival, została wydana w 1947. Większość tych opowiadań ukazała się wcześniej, głównie w magazynie „Weird Tales”. Drugi zbiór opowiadań, Październikowa kraina, został wydany w 1955 roku. Znajdowały się w nim tylko cztery nowe utwory. Resztę stanowiły przerobione teksty z Dark Carnival. W 1950 roku Bradbury wydał zbiór Kroniki marsjańskie, który przyniósł mu sławę i uznanie krytyki. Kroniki marsjańskie to zbiór luźno ze sobą powiązanych opowiastek, w specyficzny, oniryczny sposób opowiadających o historii kolonizacji Marsa. W roku 1951 opublikował zbiór Człowiek ilustrowany. W 1953 r. wydał swoją najsłynniejszą powieść – 451 stopni Fahrenheita.

W 1947 ożenił się z Marguerite McClure (zmarła w 2003). Mieli cztery córki: Susan, Ramonę, Bettinę i Aleksandrę[1]. Zmarł 5 czerwca 2012 roku w Los Angeles[2]

Adaptacje

Kilka jego powieści zostało przeniesionych na duży ekran. Jedną z najbardziej znanych jest filmowa adaptacja książki 451 stopni Fahrenheita w reżyserii François Truffauta z 1966 roku[3]. W 1979 roku na podstawie Kronik marsjańskich stworzono miniserial, w którym występował Rock Hudson. Kilka jego opowiadań zostało adaptowane na komiksy przez EC Comics.

Wyróżnienia i nagrody

Ray Bradbury odbiera National Medal of Arts w 2004 r. z rąk prezydenta George'a W. Busha, z prawej strony Pierwsza Dama, Laura Bush

451 stopni Fahrenheita zostało w 1954 nagrodzone nagrodą Amerykańskiej Akademii Sztuki i Literatury oraz w 2004 nagrodą Retro Hugo.

Otrzymał Nagrodę World Fantasy i Nagrodę Brama Stokera, obydwie za całokształt twórczości. W 1989 roku został uhonorowany, również za całokształt twórczości, nagrodą Damon Knight Memorial Grand Master. W 1984 został wprowadzony do Hall of Fame Nagrody Prometeusza za 451 stopni Fahrenheita. Otrzymał również nagrody SF Hall of Fame Living Inductee, oraz Pierwszą Nagrodę Fandomu.

W 2004 został odznaczony amerykańskim Narodowym Medalem Sztuki[4], a w 2007 francuskim Orderem Sztuki i Literatury. W 2007 otrzymał specjalne wyróżnienie jury Nagrody Pulitzeraza wybitną, płodną i głęboko wpływową karierę jako niezrównanego autora science fiction i fantasy[5].

Jest patronem Nagrody za Wyjątkową Prezentację Dramatyczną za scenariusz filmowej bądź telewizyjnej produkcji z dziedziny fantastyki[6]. W 1994 otrzymał Nagrodę Daytime Emmy za scenariusz filmu The Halloween Tree[7]. Za wkład w rozwój przemysłu filmowego w 2002 otrzymał gwiazdę na hollywoodzkiej Alei Gwiazd[8].

Na cześć pisarza jedna z planetoid została nazwana (9766) Bradbury. Z kolei krater na Księżycu otrzymał nazwę „Krater Dandelion” od tytułu powieści Dandelion Wine. W 2012 miejsce, gdzie wylądował łazik NASA Curiosity Rover (4.5895°S 137.4417°E) na Marsie zostało nazwane „Bradbury Landing”[9].

Twórczość

Powieści

  • 1953 451 stopni Fahrenheita (Fahrenheit 451)
  • 1957 Słoneczne wino (Dandelion Wine, wyd. Mag 2020 – zbiór 'Green Town', seria 'Artefakty')
  • 1962 Jakiś potwór tu nadchodzi (Something Wicked this Way Comes, wyd. Mag 2020 – zbiór 'Green Town', seria 'Artefakty')
  • 1965 Autumn People
  • 1972 The Halloween Tree
  • 1985 Death Is a Lonely Business
  • 1990 A Graveyard for Lunatics
  • 1992 Green Shadows, White Whale
  • 1998 Ahmed and the Oblivion Machines: A Fable
  • 1999 From the Dust Returned
  • 2002 Let’s All Kill Constance
  • 2006 Pożegnanie lata (Farewell Summer, wyd. Mag 2020 – zbiór 'Green Town', seria 'Artefakty')

Zbiory opowiadań (wybór)

  • 1947 Dark Carnival
  • 1950 Kroniki marsjańskie (The Martian Chronicles)
  • 1951 Człowiek ilustrowany (The Illustrated Man)
  • 1953 Złociste jabłka słońca (The Golden Apples of the Sun)
  • 1955 Październikowa kraina (The October Country)
  • 1959 A Medicine for Melancholy
  • 1960 R is for Rocket
  • 1966 K jak kosmos (S is for Space)
  • 1969 I Sing The Body Electric!
  • 1988 The Toynbee Convector
  • 1998 Driving Blind
  • 2002 One More for the Road
  • 2007 Letni ranek, letnia noc (Summer Morning, Summer Night, wyd. Mag 2020 – zbiór 'Green Town', seria 'Artefakty')

Inne

  • 1985 The Art of Playboy
  • 1989 Zen in the Art of Writing
  • 1990 Folon’s Folons
  • 1991 Yestermorrow: Obvious Answers to Impossible Futures
  • 2000 Rod Steiger: Memoirs of a Friendship
  • 2001 Imagining Space: Achievements, Predictions, Possibilities: 1950-2050 (razem z Rogerem D. Launiusem)
  • 2001 60 Greatest Science Fiction Shows Selected By Ray Bradbury
  • 2004 Conversations with Ray Bradbury (razem ze Stevenem L. Aggelisem)
  • 2005 Bradbury Speaks: Too Soon from the Cave, Too Far from the Stars
  • 2006 Match to Flame: The Fictional Paths to Fahrenheit 451
  • 2010 Listen to the Echoes (razem z Samem Wellerem)

Przypisy

  1. Telegraph obituary. The Daily Telegraph, 6 czerwca 2012. [dostęp 2018-07-24]. (ang.).
  2. Author Ray Bradbury dies, aged 91. BBC.co.uk. [dostęp 2012-06-06].
  3. Fahrenheit 451 (1966). IMDB. [dostęp 2018-07-24]. (ang.).
  4. Lifetime Honors National Medal of Arts. [dostęp 2018-07-24]. (ang.).
  5. 2007 Pulitzer Prizes. Pulitzer.org. [dostęp 2018-07-24]. (ang.).
  6. Ray Bradbury Award. Science Fiction Awards Database. [dostęp 2018-07-24]. (ang.).
  7. Daytime Emmy Awards USA 1994 Awards. IMDB. [dostęp 2018-07-24]. (ang.).
  8. About Ray Bradbury. raybradbury.com. [dostęp 2018-07-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (14 kwietnia 2016)]. (ang.).
  9. Dwayne Brown, Steve Cole, Guy Webster, D.C. Agle: NASA Mars Rover Begins Driving at Bradbury Landing. NASA.gov, 22 sierpnia 2012. [dostęp 2018-07-24]. (ang.).

Linki zewnętrzne

  • Oficjalna strona Raya Bradbury’ego (ang.)
  • Ilustrowany przewodnik po opowiadaniach Raya Bradbury’ego. immersion.raybradbury.ru. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-01-27)]. (ang. • ros. • pol.)
  • p
  • d
  • e
SWFA
Grand Master Award
Damon Knight Memorial
Grand Master Award
  • Portal:Fantastyka
  • Portal:Literatura
  • p
  • d
  • e
Książka Roku (2014-2018)
Nagroda im. Macieja Parowskiego
(do 2019 jako Reflektor)
Polska Książka Roku (od 2019)
Zagraniczna Książka Roku (od 2019)
Wznowienie (od 2019)
Komiks Roku (2019)
Zagraniczny Komiks Roku (od 2020)
Polski Komiks Roku (od 2020)
  • Portal:Fantastyka
  • Portal:Literatura
Kontrola autorytatywna (osoba):
  • ISNI: 0000 0003 6863 3990, 0000 0001 2095 5961
  • VIAF: 12305881
  • ULAN: 500292267
  • LCCN: n79139258
  • GND: 118659723
  • NDL: 00434120
  • LIBRIS: 0xbd73sj535vf06
  • BnF: 118937366
  • SUDOC: 026749327
  • SBN: CFIV007830
  • NLA: 35021120
  • NKC: jn19990001008
  • BNE: XX1641453
  • BNR: 000029762
  • NTA: 069162476
  • BIBSYS: 90083059
  • CiNii: DA00913681
  • Open Library: OL24137A
  • PLWABN: 9810605244405606
  • NUKAT: n93080367
  • J9U: 987007277129905171
  • PTBNP: 16396
  • CANTIC: a10053797
  • LNB: 000016022
  • NSK: 000039485
  • BNA: 000033633
  • CONOR: 20764515
  • BNC: 000034592
  • ΕΒΕ: 65884
  • BLBNB: 000619157
  • KRNLK: KAC199603219
  • LIH: LNB:V*13178;=BG
  • WorldCat: lccn-n79139258
Encyklopedia internetowa:
  • PWN: 3880218
  • Britannica: biography/Ray-Bradbury
  • Treccani: ray-douglas-bradbury
  • Universalis: ray-bradbury
  • БРЭ: 1885680
  • NE.se: ray-bradbury
  • Store norske leksikon: Ray_Bradbury
  • Catalana: 0011974